Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu

Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu ve Güvenlik Soruşturmasına Dayalı Retler

(4857 Sayılı İş Kanunu md. 30 ve Güncel Uygulama Rehberi)

---

Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca;

“İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde %2 oranında eski hükümlü işçiyi uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdür.”

Bu yükümlülük, yalnızca özel sektör için değil; kamu kurum ve kuruluşları açısından da geçerlidir. Kamu tarafındaki uygulama, ilgili yönetmelikler ile detaylandırılmıştır.

---

Kamu Kurumlarında Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu

Dayanak Mevzuat:

Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Eski Hükümlü veya Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralananların İşçi Olarak Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Geçici 1. Madde Özeti:

Kamu kurumunda taşeron olarak çalışmakta iken, yalnızca 657 sayılı Kanun’un 48/A-5 bendini sağlamadığı için sürekli işçi kadrosuna geçemeyen kişiler, eski hükümlü olduklarını belgelemeleri şartıyla doğrudan kadroya geçirilebilir.

---

Eski Hükümlü Kimdir?

[Yönetmelik m.4/1-a uyarınca:]
Affa uğramış olsa dahi;

• Devletin güvenliğine karşı suçlar

• Anayasal düzene karşı suçlar

• Milli savunmaya karşı suçlar

• Casusluk, cinsel saldırı, çocuk istismarı

❗Yukarıdaki suçlar hariç olmak üzere;
 kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası alan ya da ceza süresine bakılmaksızın zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hüküm giyenlerden cezasını tamamlayanlar, cezası ertelenenler, koşullu salıverilenler, denetimli serbestlikten yararlananlardan eski hükümlü belgesi ile durumlarını belgelendirenleri ifade eder. 

---

Eski Hükümlü Belgesi Nasıl Alınır?

Eski hükümlü statüsünün belgelendirilmesi için:
Cumhuriyet Başsavcılığı,kurumlarına başvurulabilir.

Belgeler arasında adli sicil kaydı, tahliye belgesi ve infaz tamam belgesi bulunmalıdır.

---

İşe Alınacaklarda Aranan Şartlar (Kamu)

Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edileceklerde;

✔️ 2527 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla Türk vatandaşı olmak
✔️ 18 yaşını doldurmuş olmak
✔️ Özel mevzuattaki şartları taşımak
✔️ Eski hükümlü olduğunu belgelemek
✔️ Ortaöğretim ve üstü eğitim düzeyindeki işçi talepleri için KPSS’ye girmiş olmak

❗ İlköğretim ve altı mezunlar için KPSS şartı aranmaz.

---

Hangi İşlerde Çalıştırılır?

Temizlik ve bakım işleri
Depo, ambar, mutfak hizmetleri
Teknik destek, tamir bakım
Yardımcı hizmet birimleri

Silahlı görev, zabıta, güvenlik görevlisi, adliye personeli gibi kritik görevlerde çalıştırılamaz.

---

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması

7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu gereğince, kamu kurumlarında istihdam edilecek eski hükümlüler hakkında detaylı arşiv araştırması yapılır.

Arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığında ve ağır suçlar (devletin güvenliği, casusluk, cinsel saldırı vb.) kapsamı dışında kalınıyorsa:

60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Yürütmenin durdurulması talep edilmelidir; böylece işe başlama hakkınız dava sonuçlanana kadar korunur.
Belirsiz, soyut ve somut delile dayanmayan ret kararları hukuka aykırıdır.

Önemli Hukuki Argüman:

Arşiv araştırması sonucu, somut ve kamu güvenliğini tehdit eden bir risk oluşturmuyorsa; eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu düzenlemesinin amacına açıkça aykırı davranılmış olur.

---

Bu süreçlerde uzman bir idare hukuku avukatı ile çalışmak, hak kaybını önlemek ve davanın etkin takibini sağlamak açısından kritik önem taşır.

---

Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu ile Yargı Kararları 

Danıştay 12. Daire – 15.06.2021 – 2020/4851 E., 2021/3916 K.

“657 sayılı Kanun’un 48/A-5 şartını taşımadığı gerekçesiyle işten çıkarılan eski hükümlü hakkında verilen ret kararında hukuka uygunluk bulunmadığına hükmedilmiştir.”

---

Danıştay 12. Daire – 13.12.2021 – 2020/97 E., 2021/6602 K.

“İdarenin, davacının eski hükümlü olduğunu bilmesine rağmen sadece geçmiş mahkumiyete dayanarak istihdamını sonlandırması hukuka aykırıdır.”

Danıştay 12. Daire – 03.06.2021 – 2020/5127 E., 2021/3441 K.

Olay:
Davacı, kamu kurumunda eski hükümlü statüsüyle istihdam edilmiştir. Ancak daha sonra idare, eski hükümlü statüsünde bulunmadığı gerekçesiyle davacının iş akdini sonlandırmıştır.

Danıştay’ın Tespitleri:

• Davacı, istihdam öncesi ve sonrası olmak üzere toplam 3 adet eski hükümlü belgesi sunmuştur.

• İlk istihdam tarihi olan 06/12/2018 ve işlem tarihi itibarıyla da hukuken eski hükümlü statüsünü taşımaktadır.

Karar Özeti:
İdare tarafından “eski hükümlü statüsünü taşımadığı” gerekçesiyle tesis edilen işlem, dayanağı olmayan ve soyut bir değerlendirmeye dayanmakta olup, hukuka aykırı bulunmuştur.

Sonuç:
Davacının istihdamına son verilmesine ilişkin idari işlem iptal edilmiştir. Karar, kesinleşmiştir.

---

Bu karar, kamu kurumlarının eski hükümlü belgeli statüye rağmen keyfi ret uygulamalarına karşı emsal teşkil eder.
İdare mahkemelerine yapılacak başvurularda bu karara atıf yapılması, hukuki argümanın güçlenmesini sağlar.

---

Yürütmenin Durdurulması Neden Hayati Önemdedir?

Eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu kapsamında yapılan başvuruların, örneğin olumsuz arşiv araştırması sonucu gerekçe gösterilerek reddedilmesi durumunda, bireyler işe başlama hakkını kaybedebilir.

Ancak idari işlemin iptali için açılan dava sonuçlanana kadar geçecek süre boyunca, kişi işsiz kalmaya devam eder ve bu durum telafisi güç zararlar doğurur.

Bu nedenle, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talebinin açıkça belirtilmesi hayati önemdedir.

Profesyonel bir idare hukuku avukatı, yürütmenin durdurulması koşullarını (açık hukuka aykırılık + telafisi güç zarar) somut olayla ilişkilendirerek mahkemeye ikna edici bir şekilde sunabilir.

---

Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu Kapsamındaki Davalarda Neden İdare Hukuku Avukatı ile Çalışmalısınız?

Eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu kapsamında kamu kurumlarına başvuran bireylerin başvurularının, özellikle arşiv araştırması veya güvenlik soruşturması gerekçesiyle reddedilmesi durumunda, idari dava süreci devreye girer.

📌 Ancak şunu unutmamak gerekir:

İdare hukukunda süreler kısadır, usul kuralları sıkıdır.

🔸 Tebligatın alındığı tarihten itibaren 60 gün içinde iptal davası açılmalıdır.
🔸 Dava dilekçesinde, ret gerekçesine yönelik hukuki ve somut savunmalar sunulmalıdır.
🔸 Özellikle kamu kurumlarının keyfi değerlendirmelerine karşı, yargı kararlarına dayalı güçlü bir savunma hazırlanmalıdır.

✔️ Tüm bu süreçlerin etkin biçimde yürütülmesi için, alanında uzman bir idare hukuku avukatı ile çalışmak büyük avantaj sağlar.

---

Tekin Hukuk Bürosu Olarak Ne Yapıyoruz?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz çıkanlar için dava açma
Yürütmenin durdurulması ve iptal davası dilekçesi hazırlama
Kamuya alınmada red gerekçelerine itiraz

Adana merkezli büromuzdan idare hukuku alanında uzman avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.

---

Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu -(SSS)

Eski hükümlü belgesi nereden alınır?
Cumhuriyet Başsavcılığı veya Denetimli Serbestlik Müdürlükleri’nden alınabilir.

Arşiv araştırması olumsuz çıkarsa ne yapmalıyım?
60 gün içinde idare mahkemesine başvurarak iptal davası açabilirsiniz.

Özel sektör eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu nedir?
50’den fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerleri %2 oranında eski hükümlü çalıştırmak zorundadır.

KPSS şartı kimler için aranır?
Sadece ortaöğretim ve üzeri mezunlar için geçerlidir.

📞 Bizimle iletişime geçmek için:

📍 Adres: Reşatbey Mh. Ordu Cd. Florya Cadde Apt. No:3/20 Seyhan/Adana

E-posta: [email protected]

📱 Telefon: 0 (552) 927  88 97

⚠️ Danışmanlık hizmetlerimiz ücrete tabidir.