Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Nedir? | Hukuki Rehber

Güvenlik Soruşturması Nedir?

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, kişinin kamu hizmetine alınmasında sakınca olup olmadığını tespit etmek amacıyla yapılan resmi araştırmadır.
Bu süreç sonunda idare, kamu görevlisi olarak atayacağı kişinin kamu hizmetini yerine getirmeye yeterli güvenilirlikte olup olmadığına karar verir.
📚 [Kaman Karan, Nur, Devlet Memurluğunun Sona Ermesi, Seçkin Yayınevi, Ankara 2003, s. 24.]

7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu

Bu kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının kapsamını, usulünü, verilerin kullanılmasını ve değerlendirme komisyonunun işleyişini düzenler.

Güvenlik Soruşturmasının Kapsamı (Kanun m.5)

Güvenlik soruşturması, aşağıdaki hususların denetim yöntemleriyle yerinde araştırılmasıdır:

• Kolluk kuvvetleri ve istihbarat birimlerindeki olgusal veriler

• Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişki durumu

• Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle irtibat ve iltisak

Arşiv Araştırmasının Kapsamı (Kanun m.4)

Arşiv araştırması kapsamında tespit edilenler:

• Adli sicil kaydı

• Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı

• Tahdit/kısıtlama durumu

• Kesinleşmiş mahkeme kararları, HAGB ve KADEK kararları

• Kamu görevinden çıkarılma cezası

Devlet Memurluğuna Alımda Engel Suçlar ve Yasal Düzenleme 

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında;

“Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;

• Kasten işlenen ve bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası gerektiren suçlar,

• Affa uğramış olsa dahi devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar,

• Anayasal düzene ve işleyişine karşı suçlar,

• Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,

• Güveni kötüye kullanma, hileli iflas,

• İhaleye veya edimin ifasına fesat karıştırma,

• Suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama,

• Kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak” şartı aranmaktadır.

Bu düzenleme, kanunun kabulünden sonra herhangi bir değişikliğe uğramamış ve Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmemiştir. Dolayısıyla geçerliliğini korumaktadır.

📚 [Kaynak: Akkaş ve Doğan, “Yargı Kararlarında Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması”, Adalet Dergisi, s.864-865.]

Mahkumiyet Dışındaki Hükümlerin Güvenlik Soruşturmasına Etkisi

7315 Sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m. 4/1-ç hükmüne göre, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları kapsamında da arşiv araştırması yapılabilmektedir.

Kısa Süreli Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesi

• Sayılan ağır suçlar dışında verilen kısa süreli hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi, kamu görevliliğine veya göreve alıma engel oluşturmaz.
  [Mehmet Karaarslan, Suç ve Cezaların Memuriyete Etkisi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.58, S.1, 2009, s.104.]

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararlarının Tespiti

• HAGB kararları, adli sicil kayıtlarında yer almaz.

• Adli Sicil Kanunu m.6 uyarınca, bu kararlar ancak mahkeme veya savcılık talebiyle kayda geçer.

• Danıştay kararlarında HAGB nedeniyle arşiv araştırmasının olumsuz değerlendirilemeyeceği yönünde görüşler bulunmakla beraber bazı kararlar aksi yönde olabilir.

  • (D.12.D., E.2015/3186, K.2015/5513, K.T.22.10.2015; D.12.D., E.2015/1919, K.2015/5426, K.T.20.10.2015)

Örnek Mahkeme Kararı

• Bir başvurucunun silahlı özel güvenlik görevlisi çalışma izni başvurusu, HAGB kararı nedeniyle reddedilmiş, iptal davası da denetimli serbestlik süresi tamamlanmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

• Mahkeme, HAGB kararının mahkûmiyet hükmü gibi etkisi olduğunu kabul etmiştir.

Anayasa Mahkemesi Kararı

• Mazhar DURAN Başvurusu (2019/3819) – 20/9/2023, Resmî Gazete 24/1/2024-32439

• Anayasa’nın 36. ve 38. maddeleri uyarınca masumiyet karinesinin ihlal edildiği tespit edilmiştir.

• Bu gerekçeyle, HAGB kararlarının kamu görevliliğine engel olmadığı kararlaştırılmıştır.

Cezanın Ertelenmesi Kararı ve HAGB’nin Etkisi

Danıştay 10. Daire’nin 27.04.2023 tarihli kararına göre, kaçakçılık suçundan dolayı verilen hapis cezasının ertelenmesine ilişkin hükmün, uyarlama sonucu HAGB’ye dönüştürülmesi, mahkûmiyet olarak değerlendirilemez.

Bu kapsamda, 5188 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptali hukuka aykırıdır.
📚 Danıştay 10. Daire 2020/1449 E., 2023/2280 K., 27.04.2023 T.

Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararının Önemi

Güvenlik soruşturması sürecinde, denetimli serbestlik kararıyla sonuçlanan bir soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmişse, bu durum kişinin suçlu olduğunu göstermez.

Danıştay 10. Daire, Anayasa Mahkemesi’nin 21/04/2022 tarihli E:2021/42, K:2022/45 sayılı kararına da dayanarak, iptal edilmiş bir hükme dayanılarak tesis edilen güvenlik soruşturması işleminin hukuka aykırı olduğunu vurgulamıştır.

📚 Danıştay 10. Daire 2022/6702 E., 2023/653 K., 20.02.2023 T.

Değerlendirme Komisyonu Süreci

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m. 7’ye göre:

Soruşturma ve araştırma sonuçları, bağımsız bir değerlendirme komisyonu tarafından objektif olarak analiz edilir. 

Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlananlar Ne Yapabilir?

Soruşturma veya arşiv araştırması olumsuz sonuçlanırsa, ilgili kişi:

Karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Hukuki süreçlerde profesyonel destek almanız önemlidir.

Başarılı iptal davaları sonrası mali ve özlük haklarının iadesi mümkündür.
Destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

• Otel kayıtları incelenir mi?
  Özel hayatın gizliliği gereği incelenemez.

• Birinci dereceden akrabalar incelenir mi?
  Araştırma sadece başvuru sahibi özelindedir.

• Sosyal medya hesapları incelenir mi?
  Halka açık hesaplar incelenebilir; özel hesaplar incelenmez.

• Ceza verilmesine yer olmadığı kararı etkiler mi?
  Hayır, mahkumiyet sayılmaz.

• Devam eden soruşturma veya idari para cezası etkiler mi?
  Hayır, doğrudan etkilemez.

  Bize Ulaşın

📞 Online Randevu Alın
📍 Adres: Reşatbey Mh. Ordu Cd. Florya Cadde Apt. No:3/20 Seyhan/Adana
⚠️ Bilgilendirme: Danışmanlık hizmetlerimiz ücrete tabidir.